Een biografie en een tentoonstelling voor het museum Rockoxhuis naar aanleiding van de 450ste geboortedag van Nicolas Rockox (1560-1640)

Biografie
Leen Huet en Jan Grieten
Nicolaas Rockox
Burgemeester van de Gouden Eeuw

De kunsthistorici Leen Huet en Jan Grieten leggen de laatste hand aan een nieuwe biografie over Nicolaas Rockox, een biografie die deze 17de-eeuwse patriciër in een hedendaagse context plaatst. Deze nieuwe publicatie is meteen getuige dat in die tijd sociaal engagement, mecenaat en maatschappelijk verantwoord ondernemen eveneens troeven waren om een stad zijn kwaliteitlabel te geven. De auteurs hebben hiervoor diverse archieven uitgepluisd en zijn nog verrassende details op het spoor gekomen. De Rockox-biografie wordt enkel in het Nederlands uitgegeven bij Meulenhoff / Manteau – Antwerpen en wordt op donderdag 14 oktober 2010 voorgesteld.

Nicolaas Rockox (1560-1640), 450 jaar!
Tentoonstelling van dinsdag 14/12/2010 tot en met zondag 27/03/2011

De basis van de tentoonstelling bestaat uit een bruikleen van een aantal 16de en 17de-eeuwse meesterwerken uit de verzameling van het KMSK in Antwerpen, kunstwerken die gerelateerd zijn aan de figuur van Nicolaas Rockox en aan de barok in Antwerpen. Het KMSK sluit volgend jaar tijdelijk zijn deuren omwille van renovatiewerken. Het KMSK is in 1890 geopend ter vervanging van het Academiemuseum dat al in de 18de eeuw kunstwerken verzamelde. Het Academiemuseum was sinds 1810 ondergebracht in de leegstaande kerk van het afgeschafte Minderbroedersklooster, op loopafstand van Rockox’ woning.

Ambrosius Benson, Deipara Virgo,© KMSKA Lukas Art in Flanders vzw

In de kerk van het Minderbroedersklooster heeft Nicolaas Rockox op eigen kosten een grafkapel laten bouwen voor hem en zijn echtgenote. Hij bestelde hiervoor het beroemde drieluik ‘Het ongeloof van Thomas’ bij Pieter Paul Rubens, één van de belangrijke Rubensschilderijen die het KMSK vandaag rijk is en dat deel zal uitmaken van de tentoonstelling in het Rockoxhuis. Nicolaas Rockox heeft voor het hoofdaltaar van deze kerk ook de zeer imponerende ‘Lanssteek‘ bij Rubens besteld. Van het hoofdaltaar is nog een tekening bewaard in het Museum Plantin Moretus in Antwerpen. Maar ook andere patriciërs hebben belangrijke kunstwerken aan deze kerk geschonken. De originele altaarstukken zijn doorgaans te groot, maar we exposeren van sommige van deze werken trefzekere olieverfschetsen en voorbereidende tekeningen. De Minderbroederskerk is een imposante kerk geweest, een schrijn vol kunstwerken, maar spijtig genoeg in het midden van de 19de eeuw verdwenen. De kunstwerken uit deze kerk zijn vandaag een belangrijk deel van de collectie oude meesters in het KMSK.

Wij brengen in de tentoonstelling een virtuele evocatie van deze verdwenen kerk. Van het interieur van de kerk bestaan geen iconografische bronnen. Maar aan de hand van enkele plannen en een tekening van het hoofdaltaar, aan de hand van nog een deel rechtopstaande wand van de kerk die nu geïntegreerd is in het huidige academiegebouw, kunnen we toch een beeld schetsen van de grandeur en de uitstraling van deze kloosterkerk en ze virtueel tot leven brengen.

Voorts brengen we in de tentoonstelling een aantal portretten van Nicolaas Rockox, onder meer een portret dat Van Dyck van Nicolaas Rockox geschilderd heeft in 1636, maar ook één van Fruytiers, Otto van Veen en Thomas Willeboirts Bosschaerts. We zetten ook de numismatische verzameling van Rockox in de kijker, met een zeer bijzondere en zeldzame munt, de Diva Faustina. We lichten zijn rol als hoofdman van de Kolveniersgilde toe. Een fraaie wapenkamer met musketten, hellebaarden, rapieren, degens en jachtwapens, zullen mede de sfeer van de tijd waarin Rockox leefde uitstralen.
Faustina munt © The Trustees of the Britisch Museum

De tentoonstelling wordt geïntegreerd in de vaste opstelling van het museum Rockoxhuis.